दसरा 2026 कधी आहे? विजयादशमी मुहूर्त

दसरा, ज्याला विजयादशमीही म्हणतात, नवरात्रानंतर लगेच आश्विन शुक्ल दशमीला, म्हणजे आश्विनच्या शुक्ल पक्षातील दहाव्या दिवशी, वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचा सण आहे. 2026 मध्ये तो मंगळवार, 20 ऑक्टोबरला आहे. तो श्रीरामांच्या रावणावरील आणि दुर्गेच्या महिषासुरावरील विजयाचे प्रतीक आहे.

दसरा 2026, 2027 आणि 2028 कधी आहे?

ज्या दिवशी दशमी तिथी अपराह्नकाळ, म्हणजे दुपारनंतरचा वेळ, व्यापते, त्या दिवशी दसरा साजरा होतो, कारण विजयादशमीचे मुख्य विधी तेव्हाच केले जातात.

या तारखा मुंबई (IST) साठी गणल्या आहेत. दिवाळी सुमारे वीस दिवसांनी येते. तुमच्या शहराची अपराह्न पूजेची वेळ वरच्या कॅल्क्युलेटरमध्ये दाखवली आहे.

महत्त्व आणि कथा

दसरा हे नाव दश हरा वरून आले आहे, म्हणजे "दहांचे हरण", जे रावणाची दहा तोंडे, किंवा क्रोध, लोभ, अहंकार आणि मत्सर यांसारखे दहा मानवी दोष असे वाचले जाते. विजयादशमी म्हणजे "विजयाचा दहावा दिवस". दोन्ही नावे एकच भाव सांगतात: वाईट मागे टाकून नव्याने सुरुवात करण्याचा दिवस.

राम आणि रावण

रामायणात लंकेचा राक्षसराज रावण सीतेचे अपहरण करतो. श्रीराम भाऊ लक्ष्मण, हनुमान आणि वानरसेनेसह लंकेपर्यंत सेतू बांधतात आणि दीर्घ युद्ध करतात. आश्विनच्या शुक्ल पक्षातील दहाव्या दिवशी श्रीराम रावणाचा वध करून सीतेची सुटका करतात. उत्तर भारत नवरात्रभर रामलीलेत ही कथा सादर करतो, ज्याचा शेवट रावण, त्याचा भाऊ कुंभकर्ण आणि मुलगा मेघनाद यांच्या उंच पुतळ्यांच्या दहनाने होतो.

दुर्गा आणि महिषासुर

शक्ती परंपरेत दहावा दिवस म्हणजे नऊ रात्रींच्या युद्धानंतर दुर्गेने महिषासुराचा वध केला तो दिवस. नवरात्रातील देवी उपासनेचा समारोप होतो, आणि बंगाल व पूर्व भारतात दुर्गेच्या मातीच्या मूर्तींचे विसर्जन होते.

पांडव आणि शमीचे झाड

महाभारत सांगते की अज्ञातवासाच्या शेवटच्या वर्षापूर्वी पांडवांनी आपली शस्त्रे शमीच्या झाडात लपवली होती. विजयादशमीला त्यांनी ती परत घेतली आणि पुढे विजय मिळवला. म्हणूनच या दिवशी शमीची पूजा होते, आणि सौभाग्याचे प्रतीक म्हणून तिची पाने वाटली जातात.

नव्या सुरुवातीचा दिवस

विजयादशमीत विजयाची ऊर्जा असल्याने ती वर्षातील सर्वात शुभ दिवसांपैकी एक मानली जाते. लोक वेगळा मुहूर्त न पाहता नवे शिक्षण सुरू करतात, व्यवसाय उघडतात, वाहन खरेदी करतात किंवा गायन-नृत्य शिकायला सुरुवात करतात.

दसरा पूजा कशी करावी (पूजा विधी)

1. सकाळी: स्नान करून स्वच्छ कपडे घाला आणि कुलदेवतेची पूजा करा. नवरात्राचा घट बसवला असल्यास त्याची शेवटची पूजा आणि विसर्जन करा.
2. अपराजिता पूजा: दुपारी घराच्या ईशान्य कोपऱ्यात जागा स्वच्छ करून चंदन किंवा तांदळाच्या पिठाने अष्टदल कमळ काढा. अपराजिता, म्हणजे कधीही पराभूत न होणाऱ्या देवीला आवाहन करा आणि जया व विजया यांच्यासह फुले, कुंकू, अक्षता आणि दिव्याने पूजा करा.
3. शमी पूजा: शमीचे झाड, किंवा तिची काही पाने, पाणी, कुंकू, अक्षता आणि दिव्याने पूजा आणि अडथळ्यांवर विजयासाठी प्रार्थना करा.
4. शस्त्र किंवा आयुध पूजा: कामाची साधने स्वच्छ करून पूजा करा, शस्त्रे, वाहने, यंत्रे, पुस्तके, लॅपटॉप किंवा वाद्ये काहीही असो. अनेक ठिकाणी ही आदल्या दिवशी, नवमीला, केली जाते.
5. सीमोल्लंघन: परंपरेनुसार लोक दुपारी आपल्या गावाची किंवा परिसराची सीमा ओलांडतात, जे मर्यादांच्या पलीकडे जाण्याचे प्रतीक आहे.
6. मित्र आणि वडिलधाऱ्यांसोबत शमी किंवा आपट्याची पाने "सोने" म्हणून वाटा, आणि आशीर्वादासाठी वडिलधाऱ्यांना नमस्कार करा.
7. संध्याकाळी: रामलीलेचा समारोप आणि रावणदहनासाठी समाजासोबत सहभागी व्हा, आणि कुटुंबासोबत मिठाई वाटा.

प्रादेशिक परंपरा

• दिल्ली, उत्तर प्रदेश आणि उत्तर भारत: नवरात्राच्या रात्री रामलीलेने भरलेल्या असतात, आणि दसऱ्याला सूर्यास्ताला फटाक्यांनी भरलेले रावणाचे प्रचंड पुतळे जाळले जातात.
• हिमाचल प्रदेश: कुल्लू दसरा विजयादशमीच्या दिवशीच सुरू होतो आणि आठवडाभर चालतो, जेव्हा शेकडो ग्रामदेवतांना रघुनाथजींच्या सन्मानार्थ ढालपूर मैदानावर आणले जाते.
• कर्नाटक: म्हैसूर दसऱ्याचा शेवट जंबो सवारीने होतो, सजवलेल्या हत्तींची भव्य मिरवणूक जी देवी चामुंडेश्वरीला शहरभर नेते.
• पश्चिम बंगाल, आसाम आणि ओडिशा: बिजोया दशमी हा दुर्गेच्या निरोपाचा दिवस. विवाहित स्त्रिया एकमेकींना सिंदूर लावतात, मूर्तींचे विसर्जन होते, आणि कुटुंबे मिठाई घेऊन वडिलधाऱ्यांच्या भेटीला जातात.
• महाराष्ट्र: मित्र प्रतीकात्मक सोने म्हणून आपट्याची पाने देतात आणि म्हणतात "सोनं घ्या, सोन्यासारखं राहा".
• छत्तीसगड: स्थानिक देवी दंतेश्वरीवर केंद्रित बस्तर दसरा सुमारे 75 दिवस चालतो आणि त्याचा रावणाशी फारसा संबंध नाही.
• तमिळनाडू आणि केरळ: नवमीला सरस्वती आणि आयुध पूजेनंतर विजयादशमी हा विद्यारंभमचा दिवस, जेव्हा लहान मुलांना पहिली अक्षरे लिहायला शिकवले जाते.
• तेलंगणा: नवरात्रभर चालणाऱ्या बतुकम्मा पुष्पोत्सवानंतर कुटुंबे शमीच्या झाडाचे दर्शन घेऊन जम्मी (शमी) पाने वाटतात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

अपडेट: 16 ऑक्टोबर 2026. तारखा मुंबई (IST) साठी गणल्या आहेत; वरील कॅल्क्युलेटर तुमच्या शहराची वेळ दाखवतो.